wsparcie dla polskich firm w Niemczech
wsparcie dla polskich firm w Niemczech
Stan prawny: aktualny | Kategoria: Delegowanie pracowników, Budownictwo w Niemczech
Polska firma delegująca pracowników do Niemiec odprowadza składki na ubezpieczenie wypadkowe w Polsce – ale to nie zawsze wystarczy. Niemcy mają własny system branżowego ubezpieczenia wypadkowego (Berufsgenossenschaft), a firmy budowlane działające na terenie Niemiec mogą być zobowiązane do rejestracji w BG-BAU. Wielu polskich przedsiębiorców dowiaduje się o tym dopiero po otrzymaniu pisma z żądaniem składek – często za kilka lat wstecz. Wyjaśniamy, kiedy obowiązek powstaje i jak się przygotować.
Berufsgenossenschaft to branżowa instytucja ustawowego ubezpieczenia wypadkowego w Niemczech, działająca na podstawie Sozialgesetzbuch VII (SGB VII). BG funkcjonuje jako osobna gałąź systemu ubezpieczeń społecznych – niezależna od ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego i na wypadek bezrobocia.
Każda firma prowadząca działalność w Niemczech podlega pod właściwą BG dla swojej branży. Rejestracja jest obowiązkowa i automatyczna – pracodawca powinien zgłosić się do właściwej BG przed zatrudnieniem pierwszego pracownika lub przed rozpoczęciem prac. W praktyce wiele firm zagranicznych tego nie robi, a BG egzekwuje zaległości.
W Niemczech działa kilkanaście Berufsgenossenschaften przyporządkowanych do różnych sektorów. Dla polskich firm najistotniejsze są dwie:
BG-BAU (Berufsgenossenschaft der Bauwirtschaft) – dla budownictwa, branży budowlanej i usług pokrewnych. Obejmuje firmy budowlane, dekarskie, malarskie, instalatorskie, rusztowaniowe i wiele innych.
BG-ETEM (Berufsgenossenschaft Energie Textil Elektro Medienerzeugnisse) – dla branży elektrycznej, energetycznej, tekstylnej i medialnej. Dotyczy firm instalatorskich zajmujących się instalacjami elektrycznymi, teletechnicznymi i fotowoltaiką.
BG-BAU finansuje i zarządza ubezpieczeniem od wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W ramach tego ubezpieczenia pracownicy mają prawo do:
leczenia i rehabilitacji w przypadku wypadku przy pracy, świadczeń rentowych przy trwałym uszczerbku na zdrowiu, odszkodowania dla rodziny w razie wypadku śmiertelnego.
BG-BAU finansuje te świadczenia ze składek pracodawców, których wysokość zależy od sumy wynagrodzeń pracowników i wskaźnika ryzyka wypadkowego dla danej grupy zawodowej (Gefahrtarif). Wyższe ryzyko zawodowe = wyższa składka.
To pytanie, które wymaga precyzyjnej odpowiedzi, bo nie każda polska firma delegująca pracowników do Niemiec jest zobowiązana do rejestracji w BG-BAU.
Zasada ogólna przy delegowaniu z ważnym A1: pracownicy delegowani przez polskiego pracodawcę z ważnym certyfikatem A1 podlegają polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych – w tym polskiemu ubezpieczeniu wypadkowemu (ZUS). Składki wypadkowe odprowadza się w Polsce. W takim przypadku obowiązek rejestracji w BG-BAU zasadniczo nie powstaje dla pracowników delegowanych.
Kiedy obowiązek BG-BAU może powstać:
Gdy A1 jest nieważny lub nie został uzyskany – pracownicy stają się objęci niemieckim systemem ubezpieczeń, w tym wypadkowym BG-BAU. Gdy delegowanie zostaje zakwestionowane przez ZUS lub organy niemieckie i A1 zostaje cofnięty – wstecznie. Gdy firma rejestruje działalność w Niemczech (oddział, stały zakład podatkowy) i zatrudnia pracowników bezpośrednio w Niemczech. Gdy firma zatrudnia pracowników z krajów trzecich spoza UE bez ważnych dokumentów delegowania.
Wymóg kontraktowy: niezależnie od obowiązku prawnego, niemieccy generalni wykonawcy często wymagają od podwykonawców przedstawienia zaświadczenia z BG-BAU (Unbedenklichkeitsbescheinigung – zaświadczenie o braku zaległości) jako warunku przyjęcia na plac budowy lub płatności faktur.
Rejestracja w BG-BAU odbywa się przez złożenie formularza Stammrechtsmeldung – zgłoszenia głównego działalności. Formularz dostępny jest na stronie bg-bau.de. Po rejestracji BG-BAU nadaje firmie numer i wylicza roczną składkę na podstawie Lohnnachweis – rocznego zeznania o sumie wynagrodzeń pracowników.
Roczny Lohnnachweis jest obowiązkiem każdej zarejestrowanej firmy – należy go złożyć do końca lutego za rok poprzedni. Na jego podstawie BG-BAU wylicza i fakturuje roczną składkę. Brak złożenia Lohnnachweis skutkuje szacunkowym wyliczeniem składki przez BG-BAU – zazwyczaj zawyżonym.
Wiele polskich firm spotyka się z wymogiem ze strony generalnego wykonawcy: przed wejściem na plac budowy lub przed wypłatą faktury firma musi przedstawić aktualne zaświadczenie z BG-BAU potwierdzające brak zaległości składkowych.
Unbedenklichkeitsbescheinigung wydawane jest przez BG-BAU na wniosek i jest ważne przez 3 miesiące. Firma, która nie jest zarejestrowana w BG-BAU lub ma zaległości, nie może uzyskać tego zaświadczenia – co w praktyce blokuje możliwość realizacji kontraktów u wymagających tego kontrahentów.
Brak rejestracji w BG-BAU, gdy obowiązek istnieje, skutkuje:
zaległymi składkami obliczanymi wstecznie, odsetkami za opóźnienie, brakiem możliwości uzyskania Unbedenklichkeitsbescheinigung, a w przypadku wypadku pracownika – ryzykiem regresu BG-BAU wobec pracodawcy za koszty leczenia i odszkodowań, które normalnie pokryłoby ubezpieczenie.
Organy kontrolne – FKS, Gewerbeaufsichtsamt i sama BG-BAU – mają prawo sprawdzać rejestrację firmy i historię składek.
Firmy działające w budownictwie często pytają, czy SOKA-BAU i BG-BAU to ta sama instytucja. Nie – to dwie odrębne instytucje z różnymi funkcjami:
SOKA-BAU to kasa urlopowa – odpowiada za świadczenia urlopowe pracowników. BG-BAU to ubezpieczyciel wypadkowy – odpowiada za wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Obie mogą dotyczyć tej samej firmy – niezależnie od siebie.
BZ Polska pomaga polskim firmom budowlanym ocenić, czy w ich przypadku powstaje obowiązek rejestracji w BG-BAU, i obsługuje kontakty z tą instytucją w ramach stałej obsługi prawno-podatkowej.
Czy każda polska firma budowlana musi rejestrować się w BG-BAU?
Nie automatycznie. Przy prawidłowym delegowaniu z ważnym A1 składki wypadkowe są odprowadzane w Polsce (ZUS). Obowiązek BG-BAU może jednak powstać przy braku A1, cofnięciu delegowania lub przy wymogach kontraktowych generalnego wykonawcy.
Czym różni się BG-BAU od SOKA-BAU?
SOKA-BAU to kasa urlopowa (świadczenia urlopowe), BG-BAU to ubezpieczyciel wypadkowy (wypadki przy pracy). To dwie odrębne instytucje z różnymi składkami i obowiązkami.
Co to jest Unbedenklichkeitsbescheinigung?
Zaświadczenie BG-BAU o braku zaległości składkowych, wymagane przez wielu generalnych wykonawców w Niemczech jako warunek wejścia na budowę lub wypłaty faktury. Ważne 3 miesiące.
Mój kontrahent wymaga zaświadczenia BG-BAU. Co robić?
W przypadku wymogu od kontraktowego generalnego wykonawcy zaświadczenia o zarejestrowaniu w BG-BAU zgłoś się do nas, ocenimy sytuację i pomożemy się zarejestrować, bądź uzyskać zaświadczenie o niepodleganiu pod instytucję BG-BAU.
